Pesto to charakterystyczny sos kojarzony przez wiele osób z Włochami. Jest on nie tylko smaczny, ale i zdrowy. Pesto można obecnie kupić gotowe w sklepie, jednak nikogo nie trzeba przekonywać, że najlepsze jest te, które zrobimy samodzielnie. Jak więc zrobić pesto i z czego można je zrobić?
Skład tradycyjnego pesto
Pesto to sos dodawany najczęściej do makaronów, pochodzi on z Włoch, a dokładniej z Genui. Głównym składnikiem tego sosu jest bazylia, stąd też charakterystyczny zielony kolor. Do pesto dodaje się jeszcze oliwę, parmezan, orzeszki piniowe i sól. Tradycyjny sos przygotowuje się w marmurowych moździerzach, co pozwala na zachowanie pełni aromatów i odpowiedniej konsystencji. Jest jeszcze pesto sycylijskie, w którego składzie znajdują się suszone pomidory.
W Polsce do pesto dodaje się jeszcze natkę pietruszki. Zresztą pomysłów na ten sos jest wiele i skład można modyfikować. W przepisach na pesto znaleźć można liście szałwii, czosnek, rozmaryn, miętę, migdały, orzechy nerkowca, skórkę z cytryny, cukinię, szpinak, pestki słonecznika, rukolę czy jarmuż. Wszystko zależy więc od naszych upodobań smakowych i tego, z czym chcemy sos zaserwować.
Przygotowanie klasycznego pesto krok po kroku
Klasyczne pesto jest bardzo proste w wykonaniu. Najważniejsza w nim jest świeża, aromatyczna bazylia. Do przygotowania pesto najlepiej użyć szatkownicy lub blendera kielichowego. Należy wrzucić do niego liście bazylii, kawałek parmezanu, orzeszki pinii i sól. To z kolei trzeba zalać oliwą z oliwek i zblendować na gładką konsystencję. Podczas blendowania warto robić kilkusekundowe przerwy, aby składniki mogły się równomiernie połączyć bez nadmiernego podgrzania.
Gotowy sos można przelać do słoiczka i przechowywać go w lodówce przez około tydzień. Zaleca się pokrycie powierzchni pesto cienką warstwą oliwy, co zapobiega utlenianiu i utrzymuje świeży, intensywny kolor. Można podawać go wyłącznie na zimno lub z ciepłym makaronem. W przypadku gorących dań warto dodawać pesto dopiero po zdjęciu naczynia z ognia, aby nie stracić wartości odżywczych świeżych składników.
Warianty pesto — nie tylko z bazylii
Pesto z pietruszki
Wariacje na temat pesto mogą być różne. W Polsce popularne jest pesto z pietruszki. Aby je zrobić, należy do blendera kielichowego dodać pęczek umytej pietruszki, pół szklanki migdałów, ząbek czosnku, 3 łyżki oliwy z oliwek i szczyptę soli. Całość należy mieszać przez kilka minut aż sos będzie gładki. Dla zwiększenia kremowości można dodać łyżkę wody lub dodatkową oliwę. Takie pesto idealnie komponuje się z pełnoziarnistym makaronem i doskonale łączy się z serem cottage lub fetą.
Pesto z cukinii
Hitem, szczególnie w sezonie letnim, jest pesto z cukinii. Przygotowuje się je zupełnie tak samo, jak każdy inny sos tego typu, jednak głównym składnikiem jest cukinia. Należy więc do blendera wrzucić posiekaną cukinię, mniej niż pół szklanki orzechów nerkowca, ząbek czosnku, 3 łyżki oliwy z oliwek i kilka listków świeżego szpinaku. Cukinię można wcześniej lekko podpiec na patelni, by zyskała bardziej wyrazisty smak. To pesto ma delikatniejszy, lżejszy charakter niż klasyczna wersja i świetnie sprawdza się jako dip do przekąsek i przekładanych kanapek.
Pesto z rukoli
Zielony sos uzyskamy również z rukoli. Należy przygotować szklankę świeżej rukoli, kawałek parmezanu lub zmielone migdały, ząbek czosnku, pestki słonecznika, szczyptę soli oraz 3 łyżki oliwy z oliwek. Rukola ma charakterystyczną nutę pikantności, dlatego to pesto jest odrobinę ostrzejsze w smaku niż klasyczne. Zblendowany sos będzie od razu gotowy do spożycia. Można wzbogacić go sokiem z cytryny, co nada mu świeżości i wyrazistości.
Pesto z suszonych pomidorów
Pesto sycylijskie, zwane także pesto rosso, przygotowuje się z suszonych pomidorów zamiast świeżych ziół. Do blendera dodaje się suszone pomidory (odcedzone z oleju lub namoczone w wodzie), parmezan, migdały lub orzechy włoskie, ząbek czosnku oraz oliwę z oliwek. Taki sos ma intensywny, słodko-pikantny smak i głęboką, czerwoną barwę. Pasuje nie tylko do makaronu, ale także do ciemnego pieczywa i jako dodatek do dań z grilla.
Do czego podawać pesto
Pesto najczęściej łączy się z makaronami, serami, sałatami i pieczywem. Niektórzy kucharze decydują się na dodanie tego sosu do zupy minestrone, co nadaje jej charakterystycznej głębi smaku. Pesto może pełnić również rolę farszu — głównie dla mięs i francuskich ciasteczek. Pesto, niezależnie od tego, z czego zostanie wykonane, będzie dobrze komponowało się również z tradycyjnymi polskimi kopytkami.
Sos ten można wykorzystać jako bazę do zapiekanek ziemniaczanych, smażonych warzyw czy grillowanych ryb. Dobrze smakuje także jako dip do chipsów warzywnych, krakersów lub pałeczek chlebowych. W kuchni wegetariańskiej pesto stanowi doskonały dodatek do potraw z ciecierzycy, bowl z quinoa czy risotto. Możliwości zastosowania tego sosu ogranicza jedynie wyobraźnia — jego uniwersalny charakter sprawia, że pasuje zarówno do dań gorących, jak i zimnych przekąsek.
Przechowywanie i mrożenie pesto
Świeże pesto można przechowywać w szczelnie zamkniętym słoiczku w lodówce przez około 7–10 dni. Ważne jest, aby powierzchnię sosu pokryć cienką warstwą oliwy — to zapobiega ciemnieniu i utlenianiu się składników. Przed każdym użyciem warto dokładnie wymieszać zawartość słoiczka.
Pesto można także zamrozić, co wydłuża jego trwałość nawet do trzech miesięcy. Najwygodniej jest podzielić sos na mniejsze porcje i zamrozić w tackach na lód lub małych pojemniczkach. Dzięki temu możemy odmrażać tylko potrzebną ilość. Po rozmrożeniu należy dokładnie wymieszać sos — może się nieznacznie rozwarstwiać, ale zachowuje swój smak i aromat.
Wartość odżywcza domowego pesto
Domowe pesto to nie tylko kulinarna rozkosz, ale także źródło cennych składników odżywczych. Świeża bazylia zawiera witaminy A, K oraz C, a także ma działanie przeciwzapalne i wspomagające trawienie. Oliwa z oliwek dostarcza zdrowych kwasów tłuszczowych omega-9, które korzystnie wpływają na układ sercowo-naczyniowy.
Orzechy dodawane do pesto — czy to piniowe, włoskie, nerkowce czy migdały — to cenne źródło białka roślinnego, błonnika oraz witamin z grupy B. Parmezan natomiast dostarcza wapnia i białka, choć osoby na diecie wegańskiej mogą go zastąpić drożdżami płatkowymi lub wegańskim serem. Pesto przygotowane w domu jest wolne od konserwantów i sztucznych dodatków, co czyni je zdrowszą alternatywą wobec gotowych produktów.