Kultura jedzenia czy też zasady savoir-vivre przy stole, to coś, co niestety w naszym społeczeństwie coraz bardziej zanika. Najczęściej jemy szybko, byle jak oraz w miejscach, w których akurat nam wygodnie i niekoniecznie przy stole razem z innymi. Ma to niestety później duże odbicie w sytuacjach bardziej oficjalnych, kiedy to często nie wiemy jak się zachować. Pewne zasady jednak warto znać – oto kilka z nich.
Dlaczego znajomość zasad przy stole wciąż ma znaczenie
Mówiąc o właściwym zachowaniu przy stole, najczęściej ma się na myśli przestrzegania miliona różnych zasad, które utożsamia się z przyjęciami w wyższych sferach. W domach savoir-vivre praktycznie nie istnieje, a przez ostatnie lata coraz bardziej zanika także zwyczaj wspólnego rodzinnego jedzenia przy stole. Jemy w pośpiechu i najczęściej każdy o innej porze i w innym miejscu. Niestety ma to jedną swoją wadę – z tego powodu zanikają także więzi rodzinne, a my sami mamy problem, gdy z jakichś przyczyn znajdziemy się na przyjęciu czy bardziej wystawnej kolacji choćby w restauracji. Współcześnie znajomość właściwego zachowania przy stole jest już mało znana i wiele osób uznaje tę wiedzę za zbędną. Nic bardziej mylnego!
Umiejętność swobodnego poruszania się w sytuacjach towarzyskich przy posiłku wpływa bezpośrednio na postrzeganie nas przez otoczenie biznesowe i prywatne. Obserwacja, czy ktoś wie, jak się zachować podczas obiadu w restauracji, bywa pierwszym testem w relacjach zawodowych. Oprócz tego wspólny posiłek przy stole pozostaje jedną z nielicznych okazji do bezpośredniego kontaktu z bliskimi, zwłaszcza w gospodarstwach domowych, gdzie każdy żyje w swoim tempie i rytmie dnia.
Przygotowanie stołu pod posiłek
Najczęściej jest tak, że po prostu kładziemy talerze i sztućce, często bezpośrednio na stole i tuż przed posiłkiem. Z kolei, jeżeli chcemy, by obiad czy jakiekolwiek inne spotkanie przy jedzeniu było choć trochę bardziej uroczyste, trzeba się jednak postarać i zadbać o estetykę. Stół powinien być przygotowany wcześniej, nakryty obrusem (niekoniecznie białym), albo z przygotowanymi odpowiednimi podkładkami pod naczynia. Szczegółowe zasady nakrywania do stołu w zależności od typu posiłku warto poznać, by uniknąć niepewności w bardziej oficjalnych sytuacjach.
Rozmieszczenie naczyń i sztućców
Talerze należy rozłożyć zgodnie z ilością osób mających zasiąść do posiłku, powinny być czyste. Talerze głębokie do zup kładziemy na talerzach płaskich do kolejnego dania. Sztućce układa się po obu stronach talerzy. Widelec po lewej stronie, nóż i łyżka po prawej – kolejność ich użycia wyznacza się od zewnątrz do wewnątrz, zgodnie z podawanymi daniami. Oczywiście należy wziąć pod uwagę też takie kwestie jak formalność posiłku.
Dodatkowe elementy nakrycia
Oprócz podstawowych elementów, takich jak talerze i sztućce, warto zadbać o szklanki do wody oraz kieliszki do wina, jeśli planujemy jego podanie. Serwetki – materiałowe lub papierowe – powinny znaleźć się po lewej stronie talerza lub na nim. Jeżeli planujemy podanie chleba, mały talerzyk na pieczywo umieszczamy z lewej strony, powyżej widelców. Trzeba jednak pamiętać, że obok odpowiednio przygotowanego stołu, ważne będzie też to, jak się przy nim zachowamy.
Postawa i podstawowe gesty przy stole
Gdy już zasiadamy do wspólnego stołu, powinniśmy pamiętać o jednym – nie zaczynamy jedzenia, dopóki wszyscy nie będą mieć go nałożonego na talerze. Powinniśmy też siedzieć prosto, nie krzywić się, nie garbić i nie trzymać łokci na stole. Dzięki temu nie tylko będzie nam wygodniej, ale zachowamy kulturę. Będąc w towarzystwie, ważny jest także kontakt z ludźmi, choć oczywiście należy odróżnić czas jedzenia od czasu na rozmowę, niezależnie jednak od sytuacji, nigdy nie powinno się mówić z pełnymi ustami i starać się nie wydawać głośnych dźwięków w trakcie żucia i przełykania. Przy okazji warto też pamiętać, by nie wkładać do ust zbyt dużych kęsów i nie nabierać zbyt dużych ilości zupy czy łyków.
Obsługa sztućców i zastawy
Nakładając sobie jedzenie, używaj specjalnie przygotowanych do tego sztućców, a nie tych, którymi jesz. To samo dotyczy słodzenia herbaty czy innych napojów cukrem – użyj łyżeczki z cukiernicy, a nie własnej! Nóż trzymamy w prawej ręce, widelec w lewej – bez zmiany stron podczas posiłku. Po skończonym daniu sztućce kładziemy równolegle na talerzu, najlepiej w pozycji na godzinie czwartej, co sygnalizuje obsłudze, że można zabrać naczynie.
Rozmowy przy posiłku
Prowadząc rozmowy przy stole najlepiej komunikować się z osobami będącymi najbliżej, a nie przekrzykiwać się nawzajem, żeby porozmawiać z kimś siedzącym dalej. Chyba że to rodzinny obiad, przy niewielkim stole – wtedy problemu nie ma. Warto unikać kontrowersyjnych tematów – polityki, religii czy spraw osobistych dotyczących osób nieobecnych. Dobrym tonem jest wyłączenie telefonu komórkowego lub przynajmniej pozostawienie go poza zasięgiem wzroku, by nie rozpraszać uwagi ani nie sugerować, że czekamy na ważniejsze wiadomości.
Właściwe spożywanie potraw
Pierwsza ważna zasada – nigdy nie odmawiaj próbowania potraw, nawet jeżeli wiesz, że nie będzie ci ona odpowiadała – spróbować zawsze można, zjeść niekoniecznie. Z drugiej strony, jak już serwujemy jedzenie, nie powinno się naciskać, na to, by ktoś jadł. Mówi się, że będąc na oficjalnym przyjęciu, nie powinno się odchylać talerzy do zupy, w celu wybrania resztek, ale na co dzień nie musimy tak tego przestrzegać – ważne jest jednak, by robić to, odchylając go od siebie, a nie do siebie.
Temperatura i porcjowanie posiłków
Gdy jedzenie jest gorące – poczekaj i nie dmuchaj na nie. Nigdy też nie nakładaj sobie zbyt wiele potraw, a tylko tyle, ile jesteś w stanie zjeść, zostawianie resztek jest mało eleganckie i nieekonomiczne. Jedząc, nie powinniśmy też pochylać się nad talerzem. Zamiast tego przenosimy jedzenie do ust, trzymając ciało w prostej pozycji – to nie tylko kwestia estetyki, ale także wygody i trawienia.
Niedozwolone zachowania
Nie trzeba chyba też przypominać o takich podstawach jak to, że nie należy w trakcie jedzenia siorbać, mlaskać, cmokać czy bekać. Żucie gumy, dłubanie w zębach czy głośne wydmuchiwanie nosa też może być traktowane jako nietakt. Jeżeli coś utknęło między zębami, dyskretnie usuń to w toalecie, a nie przy stole. Podobnie w przypadku konieczności zakaszlenia – odwróć głowę i zasłoń usta serwetką. Wiele z tych i innych błędów popełnianych przy stole wynika z przyzwyczajeń wynoszonych z domu, dlatego warto je świadomie korygować.
Zastosowanie savoir-vivre w życiu codziennym
W internecie można znaleźć szczegółowo rozpisane wszystkie zasady dobrego zachowania przy stole, a także to jak się ten stół powinno przygotować, w tym wiele różnych niuansów. Na co dzień niekoniecznie należy stosować się do wszystkich reguł, niektóre z nich jednak powinny być naszą codziennością. Chodzi tutaj nie tylko o kulturę i dobre wychowanie, ale i o szacunek do siebie nawzajem. To także forma tworzenia wzajemnych więzi, szczególnie w przypadku spotkań rodzinnych.
Wspólny obiad przy stole to szansa, czasami jedyna w ciągu dnia, gdy cała rodzina jest w stanie usiąść razem i ze sobą porozmawiać. Nie powinno się tego zaniedbywać. Regularne wspólne posiłki uczą dzieci nie tylko zasad zachowania, ale również budują poczucie przynależności i bezpieczeństwa. W przypadku spotkań towarzyskich czy biznesowych znajomość podstawowych zasad savoir-vivre pozwala uniknąć niezręcznych sytuacji i sprawia, że czujemy się pewniej. Szczególnie biznesowe spotkania w restauracji wymagają pewności siebie i znajomości protokołu towarzyskiego.
Warto wprowadzić przynajmniej kilka prostych nawyków: wspólne jedzenie przy stole kilka razy w tygodniu, wyłączenie telewizora i telefonów podczas posiłku, nakrycie stołu obrusem lub podkładkami. Te drobne gesty znacząco podnoszą jakość czasu spędzanego razem i planowanie posiłków z wyprzedzeniem pomaga w organizacji takich spotkań. Nawet jeśli nie przestrzegamy wszystkich zasad protokołu, podstawowa kultura przy stole pozostaje wyrazem szacunku wobec siebie i innych.